گاهنوشتهها
گیمیفیکیشن در مدیریت منابع انسانی
اصطلاح گیمیفیکیشن از کلمه بازی استخراج شده است، برای واژه گیمیفیکیشن معادلهای فارسی نظیر بازیوارسازی، بازیانگاری، بازیسازی ارائه شده است.
در این مقاله در خصوص مفهوم و اهمیت گیمیفیکیشن در مدیریت منابع انسانی و کاربرد آن در فرآیندهای کارمندیابی، جذب و استخدام و آموزش و توسعه جامعه پذیری، مدیریت عملکرد و تعلق سازمانی خواهیم کرد و نمونهها و تجربیاتی از بکارگیری گیمیفیکیشن در مدیریت منابع انسانی در شرکتهای مختلف را بررسی می کنیم.
تاریخچه گیمیفیکیشن
گیمیفیکیشن در سال ٢٠٠٢ متولد شد یک برنامه نویس کامپیوتر به نام نیک پلینگ اصطلاح گیمیفیکیشن را ابداع نمود و عملا تاریخ گیمیفیکیشن آغاز شد.
در سال ٢٠٠٨ برت تریل در کنفرانس بازیهای اجتماعی اصطلاح گیمیفیکیشن را برای اولین بار مستند نمود. و در سال ٢٠١١ شرکت Gamification.CO میزبان افتتاحیه اولین کنفرانس گیمیفیکیشن در سانفرانسیسکو بود که حدود ۴٠٠ شرکت کننده را به خود جذب نمود و این تعداد در سال ٢٠١۴ دو برابر شد.
از سال ٢٠١٨ به بعد به نظر میرسد که گیمیفیکیشن همه جا هست! انتظار میرود طی ۵ سال آینده، بازار گیمیفیکیشن بیش از ۴۴ درصد رشد کند و گیمیفیکیشن اکنون به عنوان یک منبع الهام بخش برای تعلق خاطر، خلاقیت و نوآوری شناخته شده است. حالا گیمیفیکیشن در کسبوکارها و صنایع، ورد زبان شده است.
گیمیفیکیشن چیست؟
فرهنگها سرشار از بازی هستند، برخی از بزرگترین عوامل رشد و تجربههای با ارزش انسان، ریشه در بازی کردن دارد. بازیها در طول زندگی از اولین عناصر سازنده رشد ما بودهاند، بازیها همیشه وجود داشتهاند، از اولین بازیهای المپیک در یونان باستان تا نمایشهای تلویزیونی
نیاز به بازی در ما به صورت ذاتی میباشد. افراد هرگز بازی کردن را متوقف نمیکنند به طور مثال بزرگسالان در گروههای ورزشی شرکت میکنند، بازیهای ویدیویی خریداری میکنند و یا برای کارت بازی دور هم جمع میشوند. بازی بخشی از زندگی همه افراد از کودکی تا اواخر بزرگسالیست.
با وجود رشد واژه گیمیفیکیشن در دهه اخیر هم چنان اتفاقنظر کامل بر روی تعریف آن وجود ندارد. بعضی از تعریفهای گیمیفیکیشن در ادامه آمده است.
تعریف 1: افزودن عناصر بازی به یک برنامه برای ایجاد انگیزه
تعریف 2: برنامهای کاربردیست که از مفاهیم بازی برای تغییر رفتار در وضعیتهایی با بافت و شرایط متفاوت از بازی، استفاده میکند.
تعریف 3: گیمیفیکیشن یک برنامه کاربردی با استفاده از عناصر بازی و فنون طراحی بازیهای دیجیتال در شرایط غیربازی برای مشارکت کنندگان و ایجاد انگیزه در افراد برای رسیدن به اهدافشان است.
موسسه گارتنر گیمیفیکیشن را این طور تعریف میکند:
استفاده از ابزارها و مکانیزمهای بازی برای درگیر کردن افراد در شرایط مختلف در کسب و کارها در خارج از فضای بازی است.
اولین چیزی که از تعریف گیمیفیکیشن میتوان دریافت، اینست که گیمیفیکیشن از عناصر بازی استفاده میکند. منظور از عناصر بازی، کلیه ابزارهای لازم برای ساخت یک بازی ست.
عناصر اصلی مشترک بسیاری از بازیها امتیازات، نشانها و جدول امتیازات است.
گیمیفیکیشن بازی کردن نیست بلکه مربوط به نهادینه کردن تفکر بازی گونه در فعالیتهای روزمره مثل خرید کردن، تمرین کردن و … است تا تجربهای را، جذاب لذت بخش و موثر نماید.
بنابراین گیمیفیکیشن برای سرگرمی ساخته نشده است، گیمیفیکیشن یک فرایند جدی ست که در آن میتوان تعلق خاطر، یادگیری و انگیزش را تسهیل کرد، بنابراین نباید تنها فعالیتی سرگرم کننده باشد. با این حال سرگرمی را میتوان یکی از مواردی دانست که به افزایش اثرات گیمیفیکیشن کمک میکند.
گیمیفیکیشن در حوزههای مختلف یک سازمان نظیر سودآوری مدیریت بازاریابی و مدیریت منابع انسانی کاربرد دارد، در زمان های گذشته و در سالهای خیلی دور، شرکت پپسی در درب نوشابههای خود حروف pepsi را چاپ کرده بود و به مشتریانی که میتوانستند با این دربها نام برند پپسی را تکمیل کنند، یک جعبه نوشابه رایگان هدیه میداد. این مورد یک نمونه ساده از گیمیفیکیشن در سالهای دور بوده که حتی نام گیمیفیکیشن برای این تکنیک در نظر گرفته نشده بود.
استفاده از گیمیفیکیشن در مدیریت منابع انسانی
گیمیفیکیشن در مدیریت منابع انسانی به روابط قوی در بین ذی نفعان سازمان ( مشتریان، کارکنان، شرکا) تاکید دارد. گیمیفیکیشن کمک میکند تا اهداف کارکنان با اهداف کسب و کار همراستا گردد.
از طریق گیمیفیکیشن، کارکنان تشویق میشوند تا کارهایی را که دوست دارند، بیشتر انجام دهند و در کارخود بهتر عمل کنند یا کارهای مشابه را با روشی جذابتر، رقابتیتر و سرگرم کنندهتر انجام دهند و در این خصوص پاداش هم بگیرند.
بر اساس تحقيقات انجام شده توسط شركت بجويل بر روي ٥٣٠ كارمند، بهرهوری مهمترين مزيت گيميفيكيشن است به گونهای كه ميزان بهره وری در محيط كار برای ٩٠ درصد كاركنانی كه از گيميفيكيشن استفاده میکنند افزايش يافته است.
از گیمیفیکیشن در فرآیندهای کارمندیابی، جذب و استخدام، جامعه پذیری، آموزش و توسعه، مدیریت عملکرد، تعلق سازمانی و نگهداشت کارکنان استفاده میشود.
هدف اصلی گيميفيكيشن، افزايش دانش و تغيير رفتار مخاطب است.
در ادامه برخی کاربردهای گیمیفیکیشن در فرایندهای مدیریت منابع انسانی را با هم مرور میکنیم.
کاربرد گيميفيكيشن در كارمنديابی
یکی از مهمترین کاربردهای گيميفيكيشن در کارمندیابیست. در اين بازار رقابتی لازم است براي جذب استعدادهای برتر متفاوت عمل نمود تا به شركت علاقمند شوند و اولين مرحله در اين راستا، فرايند کارمندیابیست. شمار بالاي رزومههای ارسال شده به شركتهای بزرگ و شناخته شده، به معضلی تبديل شده است كه انرژی و زمان زيادی را براي بررسی، غربال و انتخاب متقاضيان طلب میکند.
در اين ميان شركتهای بزرگ دست به ابتكاراتی میزنند. بسیاری از شرکتها پی بردهاند که بازیهای مجازی، با پاداشها، امتیازات، رقابت و نقش بازی کردن، میتوانند بهطور مؤثری متقاضیان را جذب و ارزیابی کنند، مخصوصاً نسلی را که با وی(Wii) و ایکس-باکس(Xbox) بزرگ شدهاند.
گيميفيكيشن یکی از اين ابتكارات است كه به كمك آن میتوان فرايند كارمنديابی را دقيق و سرگرم كننده انجام داد، كارمنديابی گيميفايد سازمانها را قادر میسازد تا سريعتر قابليتها و ویژگیهای كاركنان را در حين انجام وظايفشان شناسایی كنند.
گيميفيكيشن در كارمنديابی و انتخاب بايد شامل چالشها و طراحی آزمونهایی باشد كه در آن بتوان استعدادهاي بالقوه را شناسایی و جذب كرد. اين روش با جذاب كردن فرايند كارمنديابی به توسعه برند كارفرمایی نيز كمك میکند.
نمونههای موردی از كاربرد گيميفيكيشن در كارمنديابی
کاربرد گیمیفیکیشن در کارمندیابی سرويس اطلاعاتی انگليس GCHQ
کاربرد گیمیفیکیشن در کارمندیابی گروه هتلهای ماريوت
کاربرد گيميفيكيشن در آموزش و توسعه
قطعا آموزشهای اجباری منابع انسانی به مثابه آزار و اذيت كاركنان میباشد، به ويژه اگر فاقد تنوع لازم در برنامههای آموزشی باشد. معمولا بازیها، برای يادگيری موثرتر از رويكردهای آموزش سنتی هستند. گيميفيكيشن يادگيری را با لذت و سرگرمی آميخته میکند.
شركتهای بزرگ، رويكرد گيميفايد را در فرايندهای آموزشی و توسعهای خود گنجانيدهاند تا كاركنان خود را كارآمدتر كنند.
در واقع میتوان محتوای آموزش را با يك بازی تغيير داده و آن را تجديد ساختار کرد و طی آن فعاليتهایی را معرفی كرد كه كاركنان بتوانند امتيازات و نشانهای مشخصی را كسب نمايند.
به طور مثال در فرايند آموزش مجازی بر پايه اصول گيميفيكيشن سعي بر اين است كه كاربر با سيستم آموزشی به شكل مثبتی درگير شود و با انگيزه بيشتر تا پايان مراحل دوره پيش رود و با دريافت پاداش لذت بيشتری را به دست آورد.
به عنوان نمونه، در يك دوره آموزشی مجازی ٦ ساعته، اين مدت زمان مثلا در ٦ فصل و در هر فصل بخشهای بسيار كوتاه از ٢تا ١٣دقيقه نمايش داده میشود. در صورتی كه هر كليپ آموزشی را به طور كامل مشاهده كنيد كنار آن يك علامت تاييد زده میشود. در پايان هر فصل معمولا يك ارزشيابی قرار دارد كه شما با پاس كردن كوئيز آن میتوانید قفل فصلهای بعدی را باز كنيد. علاوه بر اين بر اساس امتياز شما در آن كوييز بين ساير شركت كنندگان دوره آموزشی در جدول امتيازات رده بندی خواهيد شد و ممكن است برنده مدالهای طلا، نقره و يا برنز شويد.
نمونههای موردی از كاربرد گيميفيكيشن در آموزش و توسعه
کاربرد گیمیفیکیشن در آموزش و توسعه شرکت دیلویت
کاربرد گیمیفیکیشن در آموزش و توسعه شرکت زیراکس
کاربرد گيميفيكيشن در جامعه پذیری
جامعه پذيری شامل توجيه و معارفه كاركنان و آشنایی با فرهنگ سازمانی ميباشد که به کارکنان کمک میکند اولین تجربههای خود را در خصوص سازمان شکل دهند. در واقع ماههای اولیه حضور یک کارمند در شرکت، در خصوص عملکرد و نگرش وی به محیط کارش تعیین کننده است. با توجه به اهمیت جامعه پذیری سازمانها در جستجوی روشهایی هستند تا در سریع ترین زمان ممکن کارکنان را به آمادگی کامل جهت انجام وظایفشان برسانند.
با کمک گیمیفیکیشن و از طریق ایجاد ماموریتها و پاداش، میتوان فرایند جامعه پذیری را به یک سفر یادگیری معنادار تبدیل کرد.
نمونه موردی از كاربرد گيميفيكيشن در جامعه پذیری
این مقاله را هم مطالعه کنید: آنبوردینگ چیست؟(مراحل+دانلود چک لیست)
کاربرد گيميفيكيشن در مدیریت عملکرد
مدیریت عملکرد گیمیفاید بر اهداف کوتاه مدت، چرخه بازخورد سریع و بازخورد مداوم متمرکز است، یک سیستم عادلانه و شفاف است که در آن همه افراد با پارامترها و شیوه یکسان رتبه بندی میشوند و میتوان با اعطای پاداش بر مبنای گیمیفیکیشن کارایی کارکنان را افزایش داد.
نمونه موردی از كاربرد گيميفيكيشن در مدیریت عملکرد
کاربرد گيميفيكيشن در تعلق کارکنان
تعلق يك حوزه كليدی در مديريت منابع انسانی ست که در مقالات قبلی مفصل به آن پرداختیم.
كاركنان دارای تعلق قطعا عملكرد بهتری دارند و گيميفيكيشن یکی از راه های بهبود تعلق خاطر كاركنان است و میتواند به عنوان يك برانگيزاننده درونی عمل كند.
نمونه موردی از كاربرد گيميفيكيشن در تعلق کارکنان
سخن آخر این که با توجه به قدرت شبیهسازی و جذابیت رقابت، احتمالاً بازیها تازه در مدیریت منابع انسانی آغاز شدهاند.
منابع
کتاب گیمیفیکیشن در مدیریت منابع انسانی، نوشته دکتر جواد فقیهی پور، دکتر ایوب امیری، دکتر آزاده اشرفی
https://www.shrm.org/hr-today/news/hr-magazine/pages/1115-gamification-recruitment.aspx
https://www.spiceworks.com/hr/recruitment-onboarding/articles/gamification-in-recruitment-all-you-need-to-know/
نویسنده: سونیا جلالی