خودآگاهی چیست؟ نقش و مهارت خودآگاهی در مدیریت
خودآگاهی به عنوان یکی از مفاهیم کلیدی در توسعه فردی و سازمانی مورد توجه قرار گرفته است. این مقاله به بررسی مفهوم خودآگاهی و خودآگاهی در مدیریت میپردازد و نقش خودآگاهی را به عنوان یکی از اساسیترین عوامل موفقیت در مدیریت و رهبری اصیل مورد بررسی و تحلیل قرار میدهد.
خودآگاهی چیست؟
خودآگاهی به معنی درک عمیق احساسات، نقاط ضعف و قوت، نیازها و محرکهای فردی خود است.
افرادی که خودآگاهی بالایی دارند هیچگاه نه بیش از حد انتقاد میکنند و نه به طور وهم آلودی امیدوارند، بلکه هم با خود و هم با دیگران رو راستند.
خودآگاهی به درک یک فرد از ارزشها و اهدافش تعمیم مییابد. فردی که خودآگاهی بالایی دارد میداند که چرا و به کدام سمت در حرکت است. پس برای مثال قادر خواهد بود تا پیشنهاد شغلی که از لحاظ مالی وسوسه برانگیز است اما با اصول اخلاقی و اهداف بلندمدت وی همخوانی ندارد با قاطعیت رد کند فردی که بهرهایی از خودآگاهی نبرده باشد مستعد گرفتن تصمیماتی است که با لگد مال کردن ارزشها (که به دست فراموشی سپرده شدهاند)، موجب آشفتگی درونی خودش شود.
اهمیت خودآگاهی در مدیران سازمانی
خودگاهی به عنوان یکی از اصلیترین ویژگیها و شایستگیهای مدیران و رهبری اصیل نیز مورد توجه قرار گرفته است.
نویسندگان کتاب “رهبری اصیل، کشف مجدد رازهای خلق ارزش ماندگار” در این کتاب توضیح میدهند:
اولین و مهمترین نکته این است که این رهبران چارچوب زندگی خود را طوری تعیین میکنند که به آنها اجازه میدهد به جای آنکه منفعلانه به تماشای زندگی خود بنشینند از تجربیاتی که کسب میکنند برای افزایش خودآگاهیشان استفاده کنند.
بیشتر رهبران به ویژه آنهایی که در اوایل رهبری خود هستند چنان سخت تلاش میکنند تا به شهرت و مقام جهانی برسند که زمانی برای خودکاوی پیدا نمیکند آنها تشنه کسب موفقیت به روشهای ملموس در دنیای بیرون از خودشان مانند پول، شهرت، قدرت، مقام یا سهامی با قیمت روزافزون هستند. اغلب عامل محرکه آنها کمکشان میکند تا برای مدتی به موفقیتهای حرفهای دستیابند اما در حفظ این موفقیت با شکست روبهرو میشوند. با گذر زمان ممکن است متوجه شوند که چیزی در زندگی آنها کم است و پی میبرند که برای تبدیل شدن به آن کسی که میخواهند باشند مرددند.
شناخت خود اصیلشان مستلزم شجاعت و صداقت برای درد دل کردن با خودشان و بررسی تجربیاتشان است وقتی این کار را کردند انسانیتر میشوند و آسیب پذیربودن را میپذیرند.
انکار ممکن است بزرگترین مانع پیشروی رهبران برای کسب خودآگاهی در مدیریت باشد. همه رهبران دوست دارند که از آنها تعریف شود ناامنیهایی که باید تسکین یابند، ترسهایی که باید از شدت آنها کاست. رهبران اصیل میفهمند که باید به شنیدن بازخورد تمایل نشان دهند به ویژه بازخوردهایی که نمیخواهند بشنوند.
این مقاله را هم مطالعه کنید: بهرهوری کارکنان چیست؟ فرمول محاسبه+۱۵راهکار برای افزایش بهرهوری
ویژگی های مدیران خودآگاه
در درجه نخست این خصوصیت به شکل صداقت و توانایی ارزیابی واقعگرایانه از خود بروز میکند افرادی با خودگاهی بالا قادرند به درستی و آشکارا، گرچه نه لزوما افراطآمیز اعترافگونه درباره عواطف خود و تأثیر آنها بر کارشان صحبت کنند اینگونه خوداگاهی در فرایند استخدام بیشتر خودش را نشان میدهد.
در یک مصاحبه شایستگی محور میتوانید از متقاضی بخواهید درباره زمانی که تحت تاثیر احساساتش قرار گرفته و کاری کرده که بعد از انجام آن پشیمان شود تجربه را برایتان تعریف کند داوطلبان خودآگاه در اقرار به شکست روراست خواهند بود و معمولاً داستان خود را با لبخندی برلب بیان میکنند یکی از نشانههای خودآگاهی خود انتقادی همراه با حس شوخ طبعی است. زمان بازنگری عملکرد نیز میتوان خود آگاهی را شناسایی کرد افراد خودآگاه محدودیتها و نقاط قوت شان را میدانند و به راحتی درباره آن صحبت میکنند و تحمل دریافت بازخور را دارند، در نقطه مقابل افراد با خودآگاهی پایین این پیام را که نیاز به پیشرفت و بهبود دارند نشانه تهدید یا شکست میدانند.
افراد خودآگاه را از روی اعتماد به نفس آنها نیز میتوان تشخیص داد کاملاً از قابلیتهای خود مطلع هستند و این احتمال کمتر وجود دارد که به طور مثال با فشارآوردن بیش از حد به خودشان برای انجام وظایف محوله خود را در معرض شکست قرار دهند، آنها میدانند چه زمانی تقاضای کمک کنند و ریسکی که در شغلشان میپذیرند حساب شده است.
کارمند متوسطی را در نظر بگیرید که برای حضور در جلسه برنامهریزی با مدیران ارشد شرکت دعوت شده است. گرچه وی پایین ترین سمت سازمانی را در بین افراد حاضر در اتاق جلسه را دارد، ولی با سکوتی حاکی از ترس و خوف روی صندلی نمینشیند تا به دیگران گوش دهد. او میداند که توانایی آوردن دلیل منطقی و مهارت ارائه ایدههایش را دارد. پس پیشنهادهای مجاب کنندهاش را درباره راهبرد شرکت را میگوید. در همان حین خودآگاهی او را از سرگردانی در حوزه هایی که میداند در آنها ضعیف است، باز میدارد.
مسیر خودآگاهی برای مدیران
رهبران اصیل از طریق به کارگیری ارزشها و اصول خود که گاهی با پذیرش مخاطرههای بزرگ همراه است بر اساس آن آگاهی عمل میکنند آنها به دقت انگیزههای خود را متعادل میسازند تا به همان اندازه که به پاداشها و پذیرش بیرونی تمایل دارند برای ارزشهای درونی نیز اهمیت قائل شوند رهبران اصیل همچنین تیم پشتیبانی قدرتمندی را گرد خویش جمع میکنند تا اطمینان حاصل کنند زندگی یکپارچه و پایداری خواهند داشت.
برای حرکت در مسیر رهبری اصیل و تقویت خودآگاهی از گامهای زیر شروع کنید.
1. از داستان زندگی خود عبرت بگیرید.
2. خود اصلی تان را بشناسید.
3. ارزشها و اصول خود را تمرین کنید.
4. انگیزههای بیرونی و درونی خود را متوازن کنید.
5. تیم پشتیبانی خود را تشکیل دهید.
6. با پایداری زندگیتان را یکپارچه کنید.
7. به کارکنان توان رهبری ببخشید.
منابع
خصوصیات یک رهبر چیست؟ دانیل گلمن
رهبری اصیل خود را کشف کنید بیل جرج و همکاران
نویسنده: سیما لبیبی
