بهترین راه برای ساختن سازمانی که برازنده آینده باشد، ساختن سازمانی است که برازنده انسان باشد.

(گری همل)

عدد رضایت شغلی: از خیال تا واقعیت!

 

نویسنده: سونیا جلالی
زمان مطالعه: 10 دقیقه

رضايت شغلي اولين، پراهميت ترين و قديمي ترين متغير وابسته مورد مطالعه در رفتار سازماني است.

رضايت شغلي مجموعه ­اي از نگرش­ ها و عواطف فرد نسبت به شغلش است كه براي مديران سازمان آگاهي از ميزان آن اهميت زيادي دارد و به همین منظور مدل­ ها و به تبع آن پرسشنامه­ های زیادی برای سنجش این متغیر مهم رفتار سازمانی طراحی شده است.

اکثر سازمان­ها با اتکا به پرسشنامه­ ها و روش­ ها و نرم افزارهای آماری عدد رضایت شغلی کارکنان خود را گزارش کرده و بر اساس آن اقدامات بهبود طراحی می­نمایند.

 

اما...

 

رضایت شغلی

به بیان ساده تر

آیا تنها با اتكا به اعداد مي توان به لايه هاي عميق تر رضايت شغلي و پيچيدگي هاي انسان پي برد؟

به نظر می رسد پاسخ منفی است و صرف اتکا به اعداد، مانع از درک صحیح از تجربه های درونی انسان و موارد غیر قابل مشاهده ولی تاثیرگذار بر رضایت شغلی می شود.

به دلیل وجود این محدودیت­ ها در تحقیقات کمی و عاجز بودن این تحقیقات از نمایش روح و عمق حاکم بر پدیده ­ها، پژوهشگران به سمت روش های کیفی سوق داده شده اند.

در حقیقت پیدایش تحقیق کیفی به وجود عامل انسانی مربوط می‌شود. در این روش برای دیدگاه‌های افراد موردتحقیق ارزش قائل می‌ شوند، محقق و تحقیق شونده با یکدیگر در رابطه متقابل در نظر گرفته می­شوند و فرض این است که دنیای اجتماعی همیشه ساخته بشر است نه کشف بشر، بنابراین عمل تفسیری سعی دارد تا واقعیت را همان‌گونه که به وسیله پاسخگویان دیده شده و تجربه شده است، به دست آورد.

بنابراین در اندازه گیری نگرش­ های کارکنان از جمله رضایت شغلی نیز تنها نمی­توان به تحقیقات کمی اتکا کرد استفاده از روش تلفیقی با ترکیب روش­ های کمی و کیفی در کنار یکدیگر به سازمان ها کمک می کند آن بخش از احساسات انسان ها که به سادگی قابل تبدیل به اعداد و ارقام نیستند را هم  کشف نموده، و با تحلیل  عمیق دیدگاه‌های کارکنان نسبت سازمان برنامه ها و اقدامات بهبود موثری را طراحی نمایند.

اجازه دهید با یک مثال موضوع را شفاف تر کنم.

در یکی از پروژه­ های اندازه گیری رضایت کارکنان در یکی از شرکت های تولیدی با رویکرد تلفیقی اشاره شده، بر اساس مصاحبه ها و جلسات گروه متمرکز کارکنان و با استفاده از روش آنالیز تم که یکی از روش های تحلیل کیفی است، است به حجم بالایی از نظرات مشابه آن چه در زیر نمایش داده شده است رسیدیم.

 

نقل قول کارکنان

با نگاهی ساده به نقل قول های تکرار شونده بالا مشخص است که تبعیض و احساس بی عدالتی جزء مسائل اصلی این سازمان است در واقع شاخصی برای ما اولویت پیدا کرد که اطلاعات بدست آمده از طریق داده های کمی، به هیچ وجه اهمیت آن را نشان نمی داد. این شیوه به ما کمک کرد حس کارکنان از این احساس بی عدالتی با اتکای بیشتری از بسنده کردن به اعداد، به مدیران و تصمیم گیرندگان سازمان منتقل شود، و آن­ها بتوانند با بازاندیشی در فرهنگ سازمانی، اقدامات بهبود موثری را طراحی نمایند.

به منظور انجام روش کیفی در اندازه گیری رضایت کارکنان مراحل زیر پیشنهاد می شود.

  • انتخاب روش مناسب گردآوری داده ها، نظیر مصاحبه، گروه متمرکز و...
  • انتخاب روش مناسب تجزیه و تحلیل داده­ ها نظیر تحلیل تم( تحلیل تم روشی برای تعیین، تحلیل و بیان الگوهای موجود درون داده ها است).
  • ارائه گزارش نهایی و استخراج اصلی ترین  دلایل کاهش رضایت بر مبنای تحلیل عمیق داده ها

 

سخن آخر این که پژوهش‌های کیفی و کمّی می‌توانند از طریق کشف (توسط پژوهش‌های کیفی) و تأیید (توسط پژوهش‌های کمی) همدیگر را کامل کنند. ما نیز به عنوان متخصصان منابع انسانی در سازمان ها می توانیم با بهره گیری از دو روش در کنار کمک کنیم اعداد نگرش­های کارکنانمان از جمله رضایت شغلی عمق و معنای بیشتری برای تصمیم گیرندگان پیدا کرده و تلاش ما برای بهبود روی دغدغه های اصلی کارکنان متمرکز گردد.

 

 منابع: تجربیات شخصی نویسنده در حرفه مشاوره مدیریت

برچسب ها: رضایت شغلی

Employees are not human resources nor human capital

They are human

هیچ سازمانی نمی تواند کاری بیش از توانایی کارکنانش انجام دهد.


(پیتر دراکر)

Joomla Theme